Środki ochrony indywidualnej (ŚOI) przy pracy z podnośnikiem. Co mówią przepisy?

Operatorzy podestów ruchomych wykonują pracę na wysokości, dlatego muszą stosować odpowiednie środki ochrony indywidualnej. Polski Kodeks pracy oraz obowiązujące przepisy BHP (na przykład Rozporządzenie MPiPS z 1997 roku, aktualizowane do 2021 roku) jasno określają konieczność zabezpieczenia pracowników przed upadkiem z wysokości. Jeśli nie można zastosować balustrad ochronnych (zgodnie z §106 ust. 1 rozporządzenia), pracownik powinien korzystać z innych skutecznych środków ochrony, takich jak uprząż asekuracyjna.

W praktyce oznacza to obowiązek wyposażenia operatora w kask ochronny, szelki bezpieczeństwa z linką, odpowiednie obuwie, rękawice, odzież roboczą oraz w razie potrzeby ochronniki słuchu i wzroku. Poniżej przedstawiono sześć najważniejszych kategorii środków ochrony indywidualnej wymaganych podczas pracy z podnośnikiem.

Środki ochrony indywidualnej (ŚOI):

1. Hełm ochronny (kask) 

Praca na wysokości, nawet w dobrze zabezpieczonym koszu podestu, zawsze wiąże się z ryzykiem uderzenia głową, na przykład o belki, strop lub spadające z góry narzędzia. Dlatego kask ochronny jest obowiązkowy. Przepisy BHP zaliczają upadki z wysokości do zagrożeń, przy których należy stosować ochronę głowy. W tabeli normatywnej wskazano „czaszkę: hełm ochronny” jako podstawowy środek zabezpieczający. Kask należy nosić przez cały czas pracy na podnośniku. Powinien być certyfikowany, zgodny z normami PN-EN oraz właściwie dopasowany do głowy.

2. Szelki bezpieczeństwa z linką asekuracyjną

Jeżeli operator musi pracować blisko krawędzi lub nie ma pewności, że nie wyjdzie poza obrys kosza, przepisy zalecają stosowanie uprzęży asekuracyjnej, czyli pełnej uprzęży bezpieczeństwa połączonej z amortyzowaną liną. Zgodnie z §106 ust. 2 rozporządzenia, gdy nie można zastosować stałych balustrad, należy wprowadzić inne skuteczne środki ochrony pracowników przed upadkiem z wysokości. W praktyce oznacza to konieczność użycia uprzęży oraz punktów kotwiczenia na podnośniku. Zaczepy montuje się w koszu lub na wysięgniku.

Wytyczne branżowe podkreślają, że każdy podest ruchomy powinien być wyposażony w punkty do przypinania szelek oraz odpowiednią linkę z amortyzatorem, co skutecznie chroni ciało przed skutkami upadku. Szelki należy dobierać zgodnie z obowiązującymi normami, dopasowując je do wagi i wzrostu pracownika, a podczas pracy na wysokości zawsze muszą być prawidłowo zapięte.

3. Obuwie ochronne z podeszwą antypoślizgową

Stabilność stóp operatora ma bardzo duże znaczenie zarówno wewnątrz kosza, jak i podczas wchodzenia lub schodzenia. Polskie przepisy wskazują obuwie przeciwpoślizgowe jako środek ochrony indywidualnej wymagany w sytuacjach, gdy istnieje ryzyko upadku na skutek poślizgnięcia. Operator powinien nosić wytrzymałe buty ochronne z gumowaną, antypoślizgową podeszwą oraz ze wzmocnionym noskiem, najczęściej stalowym. Takie obuwie ogranicza ryzyko poślizgnięcia się podczas manewrów, na przykład w czasie wchodzenia na platformę. Chroni także palce stóp przed urazami mechanicznymi, które mogą wystąpić w przypadku upuszczenia ciężkich narzędzi.

4. Rękawice ochronne

Praca na podnośniku często wiąże się z obsługą narzędzi, materiałów i elementów mechanicznych. Rękawice ochronne zabezpieczają dłonie przed przecięciami, otarciami i działaniem drgań, a jednocześnie zwiększają pewność chwytu. Przepisy BHP wskazują, że w przypadku narażenia na wibracje lub czynniki mechaniczne należy stosować rękawice antywibracyjne lub ochronne. W praktyce operator powinien używać rękawic odpowiednich do rodzaju wykonywanej pracy. Przykładowo, rękawic mechanicznych o podwyższonej odporności na przetarcie lub przecięcie podczas prac montażowych. W razie potrzeby należy stosować także rękawice izolacyjne, na przykład elektroizolacyjne podczas prac przy instalacjach. Zgodnie z ogólną zasadą BHP, pracodawca ma obowiązek zapewnić rękawice ochronne oraz przeszkolić pracowników w zakresie ich prawidłowego stosowania.

5. Odzież robocza i kamizelka ostrzegawcza

Odpowiedni ubiór zwiększa bezpieczeństwo operatora na kilka sposobów. Odzież robocza, na przykład kombinezon lub kurtka przeciwdeszczowa, chroni ciało przed czynnikami atmosferycznymi oraz drobnymi urazami. Podczas pracy w miejscach, gdzie poruszają się pojazdy lub występuje słaba widoczność, istotne jest noszenie kamizelki odblaskowej. Choć przepisy BHP nie wymagają jej stosowania w każdej sytuacji, normy branżowe zalecają noszenie odblasków wszędzie tam, gdzie operator pracuje na zewnątrz lub w pobliżu ruchu, szczególnie po zmroku. Publikacje BHP wymieniają kamizelkę odblaskową jako element podstawowego wyposażenia operatora podestu. Jaskrawe kolory odzieży poprawiają widoczność. Ubrania robocze powinny być czyste, dobrze dopasowane, aby nie zaczepiały się o konstrukcję, i spełniać wymagania dotyczące bezpieczeństwa, między innymi odporności na pranie oraz rodzaju zapięć.

6. Ochrona słuchu i wzroku (w razie potrzeby)

Podczas zwykłej pracy z podnośnikiem hałas i pył występują rzadziej niż przy cięciu lub spawaniu, jednak na terenie budowy często występuje podwyższony poziom hałasu i zapylenia. Przepisy BHP nakazują stosowanie ochrony słuchu, gdy poziom hałasu przekracza dopuszczalne normy. Odpowiednie nauszniki lub wkładki przeciwhałasowe chronią ucho wewnętrzne przed uszkodzeniem. Ochrona wzroku, taka jak gogle, okulary z bocznymi osłonami lub przyłbice, jest potrzebna przy pracach, podczas których mogą występować odłamki, pył, chemikalia lub silne światło, na przykład przy spawaniu elementów instalacji. Przepisy wymagają stosowania okularów ochronnych w każdym przypadku, gdy istnieje ryzyko urazu oczu. W praktyce operator powinien mieć dostęp do gogli lub przyłbicy i używać ich zgodnie z instrukcją producenta.

Znaczenie przestrzegania zasad BHP przy pracy na podnośnikach

Stosowanie środków ochrony indywidualnej jest obowiązkiem zarówno pracownika, jak i pracodawcy. Odpowiednio dobrane i prawidłowo stosowane środki ochrony realnie chronią życie i zdrowie, ograniczając skutki ewentualnych upadków i urazów. Przestrzeganie norm BHP nie jest jedynie formalnością. Zapewnienie kasku, szelek asekuracyjnych, antypoślizgowego obuwia oraz zabezpieczeń słuchu i wzroku to konkretne działania, które zmniejszają ryzyko poważnego wypadku podczas pracy z podnośnikiem.

Jeśli potrzebujesz bezpiecznego i sprawdzonego sprzętu do pracy na wysokości, skontaktuj się z firmą ONZA. Oferujemy wynajem podnośników, kompleksowe szkolenia UDT oraz doradztwo w zakresie bezpiecznej eksploatacji urządzeń. Odwiedź naszą stronę onza-podnosniki.pl, aby poznać szczegóły oferty i zadbać o bezpieczeństwo swojego zespołu.